Królewska gra na wyciągnięcie ręki – historia szachów

Szachy to nie tylko gra, to nauka stosowania określonej taktyki, budowania strategii prowadzącej do osiągnięcia celu, szachy uczą koncentracji i cierpliwości, a oprócz tego stanowią doskonałą rozrywkę, zarówno dla dorosłych, jak i dla dzieci, niemal bez ograniczeń wiekowych. Ta niezwykła gra cieszy się niezmiennie popularnością już od blisko 15. stuleci, od lat 70. VI wieku naszej ery. Za miejsce narodzin szachów uznaje się Indie, aczkolwiek ich zasady prawdopodobnie przechodziły najsilniejsze transformacje na terenie Persji. W języku perskim zwrot „szach mat” jest bowiem tożsamy ze stwierdzeniem „król jest martwy”. Na przestrzeni wieków gra ewoluowała, a jednocześnie pokonywała granice kolejnych państw, docierając początkowo na Sycylię, później opanowując Włochy i Hiszpanię, skąd trafiła do Francji, Niemiec, Anglii i krajów skandynawskich, goszcząc tam na przełomie X i XI wieku, a około dwa wieki wcześniej docierając do Rosji. Następnie, ciesząc się coraz większym zainteresowaniem i uznaniem, szachy migrowały do Czech, z których między innymi trafiły do Polski.


Szachy ze względu na swój charakter uznawane są za królewską grę, co również podkreślił w swoim poemacie zatytułowanym SZACHY Jan Kochanowski. Okres Renesansu można uznać za złotą epokę gry w szachy, którą poddawano dogłębnym analizom w dedykowanych jej  kolejnych książkach i podręcznikach. Rozgrywano szachowe pojedynki, powstawały kluby szachowe, wyodrębniali się mistrzowie. Natomiast dopiero w  1851 roku rozegrano pierwszy wielki międzynarodowy turniej szachowy, a 70 lat później, w roku 1924 powołano do życia Międzynarodową Federację Szachową, co zapoczątkowało olimpiady szachowe. Trzy lata później w 1927 roku rozegrano pierwsze mistrzostwa świata kobiet.

Coca-Cola od blisko 100 lat działa na rzecz wspierania sportu, będąc równocześnie najstarszym aktywnym partnerem korporacyjnym MKOl - Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego  (od czasu igrzysk olimpijskich w Amsterdamie w roku 1928). Za sprawą swojej aktywności i zaangażowania firma pomogła wielu sportowcom i zawodnikom paraolimpijskim w osiągnięciu ich celów.

Podejmowanie wspólnych działań wraz z czołowymi światowymi firmami na rzecz promowania gry w szachy jest jednym z głównych celów Międzynarodowej Federacji Szachowej FIDE (Fédération Internationale des Échecs). Współpraca z Coca-Cola to zaszczyt, który daje ogromne możliwości promowania tego sportu. „Szachy to nie tylko najpopularniejsza ze wszystkich gier, uznana przez miliony ludzi (...). To także wyjątkowy sport, który pobudza umysł, wymagając budowania inteligentnej strategii w duchu zdrowej rywalizacji, aby być najlepszym. To są wartości, które wspieramy z dumą.” – czytamy w oświadczeniu FIDE.

Współpraca między FIDE i Coca-Cola rozpocznie się latem tego roku dzięki turniejowi Open rapid i blitz, który odbędzie się w Rydze w lipcu (obok Grand Prix), będąc wydarzeniem najwyższej rangi w tym zakresie w 2019 roku. Drugim wydarzeniem, które otrzyma wsparcie Coca-Coli, będą Mistrzostwa Polski w Szachach Drużynowych - Extralegaue w Chorzowie pod koniec sierpnia. Będziemy działać zespołowo, zapewniając, że są to zaledwie pierwsze kroki w znacznie dłuższej perspektywie współpracy.

Czego uczą szachy i jak wpływają na zdrowie?

Popularność szachów rośnie, niezmiennie szachy tradycyjne, klasyczne cieszą się entuzjazmem, natomiast pojawiają się kolejne odsłony tej gry w ramach tzw. odmian nowoczesnych (nieortodoksyjnych). Niezwykle popularne są także rozgrywki symultaniczne, szachy korespondencyjne, partie człowiek vs. Komputer.Możliwości jest wiele, ale idea ta sama, zachowująca zasady gry taktycznej rozwijającej myślenie, planowanie oraz umiejętność reagowania w sytuacjach podbramkowych.


Szachy stanowią nie tylko doskonałą rozrywkę, ale pomagają w podnoszeniu zdolności intelektualnych ze względu na fakt, iż wspomagają wyobraźnię oraz koncentrację, jak również niejako wymuszają konieczność myślenia analitycznego, od planowania, poprzez porządkowanie działań w celu uniknięcia chaosu, po umiejętność przewidywania możliwych konsekwencji i reagowania.

Badania Murray’a Thompsona z Australii wykonane w roku 2003 dowodzą, że gra w szachy podnosi iloraz inteligencji. Wyniki badań James’a Smith’a i Robert’a Cage’a dowiodły, że gra w szachy już w wieku dziecięcym zdecydowanie poprawia zdolności arytmetyczne ze względu na stymulowanie myślenia abstrakcyjnego. Pobudzanie sfery intelektualnej wpływa również pozytywnie na poprawę zdolności językowych, a nawet koordynację ruchową.

Grze w szachy swoje prace poświęciło wielu naukowców, m.in. Groot, Krogius, Betancort  czy też Robert Ferguson, udowadniając, że dzięki grze w szachy rozwija się zdolność krytycznego myślenia, oceny sytuacji, panowania nad własną uwagą oraz podejmowania decyzji. Szachy uczą ponadto umiejętności współpracy, a przede wszystkim rozwiązywania problemów i wiary we własne siły. Dzięki temu w sytuacjach pozornie bez wyjścia można zachować spokój, określając szanse i zagrożenia oraz opracowując nowe rozwiązania i konsekwentnie dążąc do założonego uprzednio celu.

Szachy wyciszają, ale również – co bardzo istotne – pobudzają neurony, zapobiegając demencji czy nawet chorobie Alzheimera. To bez wątpienia gra oparta na rywalizacji, aczkolwiek jednocześnie pozbawiona agresji i ucząca gry fair play oraz szacunku do przeciwnika. Można zatem uznać, że określanie szachów mianem królewskiej gry nie jest bynajmniej definicją na wyrost. To znakomite antidotum na codzienny stres, a równocześnie gimnastyka dla umysłu, poprawiająca nasze zdolności intelektualne. A zatem warto grać!

Przeczytaj też: Sport - sposób na odstresowanie i endorfiny