Spotykając się po raz pierwszy z pojęciem trening mentalny, można odnieść wrażenie, że będzie się on odnosił do wielu aspektów życia, zarówno zawodowego jak i prywatnego. Sam termin nie odnosi się przecież bezpośrednio ani do sportu, ani do biznesu. Tymczasem strony wyszukiwania szybko zweryfikują nasze wyobrażenie. Pierwsze wyniki wskazują zdecydowanie na zastosowanie treningu mentalnego w sporcie. Czy jednak nie jest to wówczas olbrzymie ograniczenie dla treningu przynoszącego dobre rezultaty wśród sportowców?

Na czym polega trening mentalny?

Psycholog sportu oraz absolwentka AWF Warszawa i Uniwersytetu Poznańskiego, Pani Jadwiga Kłodecka-Różalska tak opisuje znaczenie tego terminu:

„W treningu mentalnym wykorzystuje się “środki”, jakimi dysponuje umysł człowieka, między innymi myśli, mowę, pamięć, wyobraźnię, spostrzeganie, zarówno na poziomie działań świadomych, jak i podświadomych, z odwołaniem się do sfery uczuć i emocji.”

W krótkiej próbie zdefiniowania znaczenia treningu mentalnego nie ma nic, co odwoływałoby się  bezpośrednio do sportu. Myśli, mowa, pamięć czy emocje wiążą się z każdą dziedziną życia, niemal każdym zawodem oraz sferą prywatną. Z powodzeniem możemy czerpać korzyści jakie niesie trening w każdej sytuacji.

Trening mentalny to coś naturalnego, płynącego z wnętrza. Często możemy sobie nawet nie zdawać sprawy z tego, że nasze myśli, wyobrażenia czy marzenia same w sobie niosą dużą dawkę treningu motywacyjnego. Stawiając sobie cel, często pierwszą rzeczą jaką wykonujemy to próba wyobrażenia sobie tego w jaki sposób go osiągamy, wizualizacja sukcesu. Zbieranie sił, planowanie, motywacja, wizja osiągnięcia celu to działania, które leżą w zakresie treningu mentalnego.

Jest to jednak nadal działanie charakterologiczne, podyktowane naturą, spontaniczne. By rzeczywiście móc o sobie powiedzieć, że trenuję mentalnie, musimy być świadomi treningu, musimy go zaplanować i skutecznie oraz systematycznie ćwiczyć. Trzeba mieć jasny cel, wiedzieć czego się chce, dążyć do jego osiągnięcia.

Jakie są elementy treningu mentalnego?

Wg badań przeprowadzonych w 1988 r. na olimpijczykach okazało się, że najważniejszymi elementami treningu mentalnego były:

•       codzienne stosowanie treningu wyobrażeniowego,

•       dokładne określenie celów treningowych,

•       umiejętność koncentracji uwagi na ćwiczeniu,

•       umiejętność kontrolowania emocji dzięki treningowi relaksacyjnemu lub innym oddziaływaniom tego typu,

•       trening symulacyjny, czyli wprowadzenie po treningu elementów symulujących prawdziwe zawody. 

Jedynie ostatni punkt odnosi się do sportowych zmagań. Słowo zawody z powodzeniem można zastąpić innym - „życie”, „praca”, „szkoła”. Na przestrzeni lat niewiele się zmieniło, a trenerzy różnych dyscyplin sportowych łączą z powodzeniem trening mentalny z treningiem fizycznym i technicznym.

Psychologowie na całym świecie, łącznie ze wspomnianą już Jadwigą Kłodecką-Różalską, wskazują, że trening mentalny dzisiaj powinien obejmować:

•       radzenie sobie ze stresem poprzez osiąganie stanu relaksacji – mobilizacji i gotowości,

•       techniki budowania pewności siebie w oparciu o rozmowy wewnętrzne i pozytywne wyobrażenia,

•       techniki wzmacniające koncentrację lub umiejętność skupienia uwagi, np. trening centryczny, trening kontroli uwagi,

•       wizualizację, np. technika łatwego „oglądania” siebie w stanie wzmożonej kontroli, jak również technika próbnego startu,

•       ukierunkowanie na cel, zwiększające determinację i zaangażowanie.

Dokąd to wszystko prowadzi? Do czego może przydać się trening mentalny?

Trening mentalny ma wyzwolić i skutecznie pokierować naszym potencjałem. Podsumowując, trening mentalny ma nam pomóc w rozwoju na wielu płaszczyznach. Mentalne nastawienie wśród sportowców, jak wskazuje wielu badaczy, to często ponad połowa sukcesu. Nie inaczej rzecz się ma, kiedy prowadzimy świadomą karierę, studiujemy czy realizujemy się jako rodzic. Jak wiele zależy od naszego nastawienie psychicznego? Co jeśli mamy wiedzę i doświadczenie, a brakuje nam siły przebicia, nie zarażamy entuzjazmem, nie doprowadzamy do zrealizowania wyznaczonego planu na czas? Wydaje się nam, że zawsze zdążymy nauczyć się na egzamin. Przyczyną złych wyników często jest złe nastawienie mentalne, a w zasadzie jego brak. M.in. w tym celu wizualizuje się sukces, prowadzi wewnętrzne rozmowy z samym sobą, świadomie wyobraża sobie porażkę, by jej uniknąć w realnym życiu.

Trening mentalny ma prowadzić do wyeliminowania stresu, wyrobienia twórczych nawyków, odpowiedzialnego i dojrzałego podejścia do każdej ze sfer życia, czy to prywatnej czy zawodowej. Trenując umysł, wyeliminujemy psychiczne dołki, które blokują nasz potencjał i generują stres.